مقایسه انواع واکسن

تا تاریخ دسامبر سال ۲۰۲۰، بیش از ۲۰۰ نوع انواع واکسن برای COVID-19 در مرحله آزمایش و ساخت میباشند. از این تعداد، در حدود ۵۲ واکسن در مرحله آزمایش های انسانی قرار دارند. چندین نوع واکسن دیگر نیز در فاز ۱ / ۲ می باشند که در ماه های آینده وارد فاز ۳ خواهند شد.

چرا این همه واکسن در دست تولید است؟

قبل از اینکه یک واکسن بتواند به مرحله تولید انبوه برسد مطالعات بسیاری جهت اطمینان از ایمنی و تاثیر آن بر روی انسان، انجام می شود.

به عنوان مثال، از میان تمام واکسنهایی که بر روی حیوانات آزمایشگاهی مورد مطالعه قرار می گیرند، تقریباً از هر ۱۰۰ واکسن، ۷ مورد میتواند به مرحله آزمایشات بالینی روی انسان برسد.

از میان واکسنهایی که به آزمایشات بالینی راه می یابند، احتمال موفقیت حدود یک پنجم میباشد. وجود واکسن های مختلف در مرحله تولید، احتمال موفقیت را افزایش می دهد.

انواع مختلف واکسن ها

واکسن غیر فعال

اولین راه برای ساختن واکسن، استفاده از ویروس یا باکتری حامل بیماری است که با استفاده از مواد شیمیایی، گرما یا اشعه، آن را غیرفعال یا از بین می برند.

این روش در واکسن های آنفولانزا و فلج اطفال مورد استفاده قرار می گیرد و می توان واکسن ها را در مقیاس مناسب تولید کرد.

واکسن ضعیف شده

در این روش، از ویروس زنده یا ضعیف شده یا بسیار مشابه استفاده می شود. واکسن سرخک، اوریون و سرخچه (MMR) و واکسن آبله مرغان و زونا نمونه هایی از این نوع واکسن ها هستند.

این روش از فناوری مشابه واکسن غیرفعال استفاده می کند و می تواند در مقیاس بزرگ تولید شود.

با این حال، واکسن هایی از این دست ممکن است برای افرادی که دارای سیستم ایمنی آسیب دیده هستند مناسب نباشند.

رویکرد زیر واحد (Subunit Vaccine)

واکسن زیرواحدی واکسنی است که فقط از قسمتهای بسیار خاص (زیر واحد) ویروس یا باکتری استفاده می کند که سیستم ایمنی بدن باید آنها را تشخیص دهد.

این کل میکروب را شامل نمی شود و از ویروس ایمن به عنوان ناقل استفاده نمی کند. زیر واحد ها ممکن است پروتئین یا قند باشند.

بیشتر واکسن های موجود در برنامه کودکی ، واکسن های زیر واحد هستند و از افراد در برابر بیماری هایی مانند سرفه سیاه ، کزاز ، دیفتری و مننژیت مننژوکوکی محافظت می کنند.

رویکرد ژنتیکی (واکسن اسید نوکلئیک)

DNA واکسن از یک پالسمید تشکیل شده که در واقع یک DNA کوچک حلقوی است و میتواند در داخل سلول شروع به تکثیر کند.

DNA واکسن به لحاظ ژنتیکی، قابلیت دستکاری شدن را دارد و میتوان به کمک آن یک یا چندین آنتی ژن اختصاصی، از انواع مختلف عوامل عفونی و پاتوژنها را در سلول میزبان، تولید و بیان کرد.

وقتی DNA واکسن به سلول میزبان تزریق میشود سلول میزبان شروع به خوانش از روی این پالسمید کرده و پروتئینها و آنتی ژنهای بیگانه در داخل سلول میزبان تولید میشود و این آنتی ژنها توسط سلول میزبان پردازش شده و در سطح سلول عرضه میگردد که به این ترتیب سلولهای ایمنی از حضور آنها، آگاه و سیستم ایمنی علیه آنها فعال میشود.

همچنین وقتی سیستم ایمنی جهت پاسخ اولیه برضد آنتی ژن بیگانه آماده میشود، ایمنی محافظتی و خاطرهای نیز بر ضد آن پاتوژن، تولید و منجر به مصونیت در مواجهه با پاتوژنها میگردد.

برخلاف رویکردهای واکسن که از یک میکروب کامل ضعیف یا مرده یا قسمتهایی از آن استفاده می شود، یک واکسن اسید نوکلئیک فقط از بخشی از مواد ژنتیکی استفاده می کند که دستورالعمل های مربوط به پروتئین های خاص را ارائه می دهد، نه کل میکروب ها.

DNA و RNA دستورالعمل سلول های ما برای ساخت پروتئین است.

در سلول های ما ، DNA ابتدا به RNA پیام رسان تبدیل می شود ، سپس از آن به عنوان طرح اولیه برای ساخت پروتئین های خاص استفاده می شود.

یک واکسن اسید نوکلئیک مجموعه خاصی از دستورالعمل ها را به سلولهای ما اعم از DNA یا mRNA ارائه می دهد تا پروتئین خاصی را که می خواهیم سیستم ایمنی بدن ما آن را تشخیص دهد و به آن پاسخ دهد، بسازد.

رویکرد اسید نوکلئیک راهی جدید در تولید واکسن است.

قبل از همه گیری COVID-19 ، هنوز هیچ یک از مراحل کامل تأیید برای استفاده در انسان را طی نکرده بود، اگرچه برخی از واکسن های DNA، از جمله برای سرطان های خاص، تحت آزمایشات انسانی بودند.

به دلیل همه گیری ، تحقیقات در این زمینه بسیار سریع پیشرفت کرده است و برخی از واکسن های mRNA برای COVID-19 مجوز استفاده اضطراری را دریافت می کنند، به این معنی که اکنون می توان آنها را به افراد بیش از استفاده از آنها فقط در آزمایشات بالینی داد.