تکنسین داروخانه | دستیار داروخانه

تکنسین داروخانه چیست؟

تکنسین داروخانه یا همان نسخه خوان فردی متخصص و آموزش دیده است که زیر نظر دکتر داروساز، امورات مربوط به داروخانه از قبیل پذیرش نسخه، تحویل دارو و تجهیزات پزشکی را به بیماران انجام میدهد. تکنسینهای داروسازی در بسیاری از زمینه ها (مدیریت داروها، آزمایشات بالینی و ساخت داروهای ترکیبی و …) تخصص دارند. تکنسینهای داروخانه علاوه بر داروخانه ها و بیمارستانها در شرکتهای تولیدکننده دارو، شرکتهای بیمه شخص ثالث، شرکتهای تولید کننده نرم افزار داروخانه یا در مراکز دولتی و یا آموزشی مشغول به کار میباشند. همچنین در کشورهای پیشرفته خدماتی از قبیل مکالمه مستقیم با بیماران در جهت آگاهی از مصرف به موقع داروها انجام توسط این افراد انجام داده میشود. در سالهای اخیر اهمیت این شغل در شرکتهای داروسازی در حال افزایش میباشد.


چگونه تکنسین داروخانه شویم

اولین مرحله در آموزش تکنسین داروخانه یادگیری نسخه خوانی و نسخه پیچی‌ست.
متقاضی فعالیت پس از گذراندن دوره‌های آموزشی و دریافت گواهی و مدرک معتبر که از مراکز آموزشی مرتبط قابل اخذ می‌باشد به عنوان تکنسین داروخانه می‌تواند تقاضای فعالیت در این بازار کار را داشته باشد.
پس از خواندن نسخه و ثبت نسخ در نرم‌افزار داروخانه قبل از تحویل داروها به بیمار جهت کنترل نهایی آن‌ها را تحویل مسئول فنی می‌نماید.

تکنسین داروخانه پس از اینکه مهارت‌های لازم برای فعالیت در داروخانه را کسب می‌کند به عنوان دستیار داروساز شروع به فعالیت می‌کند.


توانمندی های شغلی تکنسین داروخانه

  • توانایی تشخیص عوامل موثر در کار
  • توانایی آماده کردن محیط کار
  • توانایی نسخه خوانی
  • توانایی نسخه پیچی
  • توانایی ساماندهی و نگهداری دارو در داروخانه و انبار دارویی
  • توانایی به کارگیری اصول اخلاقی در داروخانه
  • توانایی اجرای مقررات و قوانین و آئین نامه های شغلی
  • توانایی معرفی و عرضه محصولات آرایشی و بهداشتی و ملزومات پزشکی
  • توانایی ارائه گزارشهای کاری به مدیریت داروخانه
  • توانایی انجام کمک های اولیه
  • توانایی رعایت بهداشت فردی و عمومی
  • توانایی پیشگیری از حوادث و صدمات احتمالی ناشی از کار

وظایف تکنسین داروخانه

دريافت نسخه (پذيرش)

بررسی اولیه نسخه از نظر موجودی: درگام اول تکنسین داروخانه نسخه را از بیمار دریافت کرده و از موجودی دارو اطمینان حاصل میکند. هچنین اطمینان از کامل بودن اطلاعات نسخ دستی و یا نسخ الکترونیک یکی دیگر از وظایف تکنسین داروخانه میباشد.

خواندن نسخه و تفسير آن

در اين مرحله فهم و تفسير نسخه بايد توسط كسی صورت گيرد كه

  • داراي تواناييهای زير باشد.
  • بتواند خط پزشك را بخواند.
  • بتواند هر نوع اختصار نويسی تجويزكنندگان را تفسير كند.
  • بتواند تشخيص دهد دوز تجويزی براساس شرايط سن و جنس بيمار مناسب است.
  • بتواند دوز صحيح مصرفی را محاسبه كند.
  • بتواند تداخلات احتمالی دارو – دارو را تعيين كند. در داروخانه هایی که به صورت مکانیزه کار میکنند این کار توسط نرم افزار داروخانه انجام میگیرد.

در مواردی كه نسخه خوانا نبوده و يا داروی تجويزی با معيارهای معمول نمی خواند، اين مساله اول به مسئول فنی داروخانه گزارش شود.

زيرا گاه بر اساس نياز ، مثلاً داروی هورمونی زنانه برای مرد تجويز شده يا همزمان دو داروی كم كاری و پركاری تيروئيد تجويز مي شود و يا قرص لواميزول را به منظور افزايش مقاومت بدن در برابر عفونتهاي ويروسي به كار مي برد. بازگو كردن تفسير اشتباه بر روی نسخه مي تواند باعث سلب اعتماد بيمار از پزشك و ايجاد مسائل قضايی و حقوقی برای داروخانه گردد. در چنين مواردی بهتر است توسط مسئول فنی با پزشك معالج تماس گرفته شده و رفع ابهام گردد.

بيماری با نسخه پزشك متخصص غدد مراجعه كرده، به علت خوانا نبودن نسخه و با توجه به توضيحی كه بيمار می دهد( ناراحتي معده و لاغر شدن ) كمك نسخه پيچ 300 عدد قرص مترونيدازول را براي تحويل به بيمار آمده مي كند .

مسئول فنی در زمان ارائه توصيه متوجه موضوع شده و پس از تماس با پزشك معالج، داروی متی مازول تحويل می شود.

موارد گفته شده بالا در روند داروخانه سنتی مورد بحث میباشد. اخیرا با توجه به بخشنامه های شرکتهای بیمه (بیمه سلامت و تامین اجتماعی و …) مبنی بر ثبت نسخ الکترونیک بیمه سلامت و تامین اجتماعی این مشکل مرتفع گردیده است.

آماده نمودن داروهای نسخه

اين مرحله مهمترين بخش در روند نسخه پيچی و کار تکنسین داروخانه است. در اين مرحله در صورت ناخوانا بودن نسخه، اسامی مشابه دارويی ( مثل Acculate &Accutan ويا Ritodrine & Ritalin ) مد نظر داشته و دارويی تجويزی را در شكل ، قدرت واحد و تعداد درخواستی به بيمار تحويل داده میشود.

صحت انجام اين مرحله، هم در زمان برداشتن دارو از قفسه و هم در زمان تحويل دارو به بيمار بايد چك گردد و اين امر تنها در صورت درك صحيح از مفاد نسخه و محاسبه دقيق كميت مورد نظر امكانپذير است.

در اين مرحله تهيه برچسب، حتي قبل از آماده سازي داروی درخواستی، می تواند كمك زيادی به انجام صحيح روند تحويل دارو نمايد. بيشتر نسخه پيچهای خوب، دارو را حداقل سه بار با مشخصات نسخه چك می كنند. يكبار زمان برداشتن دارو از قفسه، يكبار زمان برچسب زدن و يكبار زمانی كه دارو به بيمار تحويل می شود.

انتخاب دارو بر اساس شكل، رنگ و محل قرار گرفتن دارو در قفسه می تواند به شدت جان بيمار را تهديد نمايد.

ثبت داروی تحويلی

عليرغم اهميت اين مرحله، متأسفانه اكثر داروخانه ها اين كار را انجام نمی دهند. مهمترين مزايای اين كار عبارت است از:

اطلاعات لازم در مورد Stock دارويی و ميزان مصرفی به دست می آید. در صورتيكه هر نوع مشكلی در قبال تحويل دارو به بيمار روی داد می توان به آن رجوع كرد. لازم به ذكر است كه در صورت استفاده از سیستم مکانیزه در داروخانه، كليه اين نيازها بر طرف می شود.

با استفاده از نرم افزار مدیریت داروخانه، نسخه در فرم فروش در نرم‌افزار ثبت و محاسبات قیمتی توسط نر‌م‌ افزار انجام می‌پذیرد و از موجودی کالا یا دارو در انبار کسر شده و این امکان فراهم است که فیش پرینتی به مشتری جهت پرداخت ارائه شود که سابقه پرداخت در نرم‌افزار حفظ می‌شود.

الصاق برچسب ( نوشتن دستورات لازم)

نكات قابل ذكر براي اين مرحله عبارتند از :

  • بهتر است برچسب راحتی قبل از آماده نمودن و بسته بندی داروي تحويلي تهيه نمود. مزيت اين كار آن است كه به نوعی داروی تجويزی را بر اساس نسخه دوباره چك می كنيد.
  • در برچسب بايد نام دارو و قدرت آن، دوز مصرفي، فواصل مصرف،‌ تعداد داروی تحويل شده به بيمار، نام بيمار و نام داروخانه قيد شود.
  • برخي دستورات دارويی ممكن است بطور كامل توسط بيمار مطالعه نشده يا بيمار از نوع دستور ‌تصور اشتباهی بكند به مثالهاي زير توجه كنيد:

دستور مصرف قرص ديگوكسين چنانچه ذكر شود « روزي يك عدد بجز دوشنبه و چهارشنبه » ممكن است بيمار جمله را كامل نخوانده و در تمام هفته آن را مصرف كند. بهتر است اين دستور به صورت « بجز دوشنبه و چهارشنبه روزی يكعدد » قيد گردد.

استفاده از اعداد كسری و اعشار مي تواند با درك اشتباه بيمار همراه باشد. مثلا دستور مصرف

« قرص سه بار در روز » را ممكن است بيمار به صورت « روزی يك عدد سه بار در روز» و يا « روزی دو عدد سه بار در روز » دريافت شود.

يا آنكه دستورمصرف وارفارين را كه « قرص در روز» را به علت بد خط بودن  دريافت كند. در چنين مواردی ذكر دستور مصرف به صورت « روزی نصف قرص» بهتر خواهد بود.

  • در جوامعی كه نرخ بيسوادی بالاست می توان از برچسبهای تصويری استفاده نمود. البته قبل از صرف هزينه های گزاف برای چاپ اين قبيل برچسبهايي بايد ابتدا به صورت Pretest از انتقال يافتن صحيح اطلاعات مندرج در آن اطمينان حاصل نمود.
  • بهتر است رنگ برچسب بسته به نوع مصرف دارو متفاوت باشد.
  1. سفيد : مصرف خوراكی
  2. قرمز : مصرف موضعی
  3. سبز : مصرف تزريقی
  4. آبی : توصيه های تكميلی ( مثل دور نگه داشتن از نور و … )

برچسب آن دسته از داروهای تركيبی كه توسط داروخانه ساخته می شود، علاوه بر توصيه های فوق بايد محتوی نام،‌نشانی، تلفن تماس داروخانه، نام پزشك معالج، تاريخ ساخت، فرمول تركيب و نام بيمار باشد.

تحويل دارو به بيمار

بعد از آماده سازی، الصاق برچسب و بسته بندی دارو، با صدا كردن نام بيمار ، نام وی با نام نوشته شده روی نسخه تطبيق داده می شود. با توجه به مقتضيات فرهنگی جامعه، بهتر است بيماران خانم را با نام كوچك صدا نكرد. در مواردی كه تنها نام كوچك بيمار نوشته شده با چند سوال، نظير نام پزشك و نوع بيماری ؛ تعلق نسخه به وی مسلم گرديده و سپس نام خانوادگی را براي مرحله تحويل دارو به نسخه اضافه كنيد.

البته در برخی داروخانه ها يك ژتون شماره دار به بيمار داده شده وسپس با صدا زدن شماره ژتون، ‌آن را از بيمار تحويل گرفته و دارو را تحويل می نمايند. در اين مرحله نسخه پيچ بايد یا تکنسین داروخانه دقت نمايد شماره بسته دارويي با شماره ژتون تحويلي يكسان باشد. در اين صورت مشكلی بوجود نخواهد آمد. بيمار يا همراه وی بايد به شكل خصوصی و محرمانه مورد مشورت قرار گرفته و اطلاعات لازم به شكل شفاهی به وی گوشزد شود.

ارائه توصيه و دستور العملهای خاص در رابطه با دارو و اطمينان از دريافت صحيح بيمار

روند نسخه پيچی هرچه كه باشد، نتيجه مورد نظر آن تحويل داروی مناسب است كه در بسته بندی مناسب و به همراه دستورات و توصيه های لازم به دست بيمار می رسد.


تکنسین داروخانه به چه مهارتهایی نیاز دارد؟

  • داشتن اطلاعات كلي در مورد اقلام دارويی ( موارد معمول مصرف ، دوزاژ معمول تجويز ، روش صحيح مصرف ، شايعترين عوارض جانبی دارو ، مهمترين تداخلات دارو با ساير داروها و با غذا ، شرايط نگهداری و … )
  • دارا بودن دانش رياضي و قدرت محاسبه
  • توانايي بر ارزيابي كيفيت داروها
  • داشتن اشتهار به پاكيزگی، دقت و صداقت
  • توانايی برقراری ارتباط با بيمار

روز تکنسین داروخانه چه روزی است

در تقویم میلادی، همه ساله در سومین سه شنبه ماه اکتبر به عنوان روز تکنسین داروخانه نامیده میشود. این روز بواسطه قدردانی از تلاشهای بی وقفه این قشر توسط فردی به نام Lindsey Ahrens در کشور آمریکا ایجاد شده است.

شمسیمیلادی
23 مهر 1398 15th October 2019
29 مهر 139920th October 2020
27 مهر 140019th October 2021
26 مهر 140118th October 2022
18 مهر 140210th October 2023
17 مهر 14038th October 2024
22 مهر 140414th October 2025
21 مهر 140513th October 2026
20 مهر 140612th October 2027
19 مهر 140710th October 2028
18 مهر 14089th October 2029
بستن نرم افزار داروخانه تبیان

حقوق و مزایای تکنسین داروخانه

حقوق تکنسین داروخانه میزان مشخصی ندارد و هر کارفرما به دلخواه خود ماهیانه مبلغی را به تکنسین داروخانه پرداخت می کند! حتی ممکن است بعضی از افراد با حقوق بسیار پایین و کمتر از میزان معین شده در قانون کار، به عنوان نسخه خوان داروخانه مشغول به کار شوند.

دستیاران داروخانه صنف مشخصی ندارند و به همین دلیل ممکن است گاهی اوقات مواردی نظیر مرخصی استحقاقی، مرخصی استعلاجی، سنوات، اضافه کار، شب کاری و دیگر حقوق مطرح شده در قانون کار برای آن ها نادیده گرفته شده و نقض می شود.

با همه این موارد، کسانی که تحصیلات مرتبط ندارند و یا حتی وارد دانشگاه نشده اند هم می توانند با شرکت در دوره های تکنسین داروخانه، اطلاعاتی در مورد داروها کسب کرده و در صورتی که به این حرفه علاقه داشته باشند، وارد بازار کار شوند.